Temat przyszłości koźmińskiego Rynku od początku budził wiele emocji. Wcześniejsze dyskusje pokazały, że wokół sposobu zagospodarowania płyty Rynku pozostawało wiele niedopowiedzeń, a oczekiwania mieszkańców dotyczące zieleni, miejsc postojowych, funkcji reprezentacyjnej i codziennego użytkowania centrum miasta nie zawsze były ze sobą łatwe do pogodzenia.
Dlatego przygotowaliśmy koncepcję, która stara się połączyć te potrzeby, a nie przeciwstawiać je sobie.
PARKOWANIE POZOSTAJE WAŻNĄ FUNKCJĄ RYNKU
Jednym z głównych założeń było zachowanie możliwie dużej liczby miejsc postojowych, tak aby przebudowa Rynku nie oznaczała utraty jego dostępności dla mieszkańców, klientów lokalnych usług i przedsiębiorców.
Na samej płycie Rynku przewidziano 62 miejsca postojowe, rozmieszczone przede wszystkim wzdłuż pierzei. Wraz z projektowanymi zatokami postojowymi na ulicach bezpośrednio związanych z Rynkiem układ może zapewnić łącznie około 82 miejsc postojowych.
Jednocześnie samochody zostają odsunięte od samego serca przestrzeni, dzięki czemu centralna część Rynku może ponownie stać się miejscem przeznaczonym przede wszystkim dla ludzi.
OKOŁO 1600 m² ZIELENI
Bardzo ważnym elementem koncepcji jest zdecydowane zwiększenie udziału zieleni. Projekt zakłada około 1600 m² zieleni niskiej – około 26% powierzchni Rynku, uzupełnionej dużą liczbą drzew.
Zieleń nie jest tutaj dekoracją ustawioną pomiędzy parkingami. Tworzy ona większe, spójne wnętrza ogrodowe, oddziela przestrzeń pieszą od samochodów, daje cień, poprawia mikroklimat i tworzy przyjazne miejsca odpoczynku.
GŁÓWNY PLAC RYNKOWY Z FONTANNĄ
W północnej części założenia powstaje główny plac miejski z fontanną, który ma być miejscem spotkań, odpoczynku i organizacji miejskich wydarzeń.
To przestrzeń bardziej otwarta niż pozostałe części Rynku – otoczona zielenią, ale zachowująca charakter prawdziwego miejskiego placu.
PERGOLA – ŚLAD DAWNEGO RATUSZA MODRZEWIOWEGO
Jednym z najważniejszych elementów koncepcji jest pergola umieszczona w centralnej części założenia.
Jej forma nawiązuje do parteru dawnego ratusza modrzewiowego. Nie chodzi o dosłowną rekonstrukcję nieistniejącego budynku, ale o przywrócenie w przestrzeni Rynku pamięci o jego historii – poprzez skalę, rytm arkad i czytelny zarys dawnego obiektu.
Pergola, częściowo porośnięta pnączami, tworzy jednocześnie zacienione miejsce odpoczynku i kameralną przestrzeń, w której może funkcjonować również mała gastronomia.
HISTORIA, ZIELEŃ I CODZIENNE ŻYCIE MIASTA
W koncepcji znalazło się również miejsce dla figury św. Jana Nepomucena, tworzącej własny niewielki mikroplac.
Całość została pomyślana jako sekwencja różnych przestrzeni: głównego placu z fontanną, zielonych ogrodów, pergoli, miejsc odpoczynku, niewielkiej gastronomii oraz parkingów rozmieszczonych przy obrzeżach Rynku.
Chcemy, aby Rynek nie był wyłącznie parkingiem, ale też nie stał się przestrzenią oderwaną od codziennych potrzeb mieszkańców.
Założeniem projektu jest znalezienie równowagi: zachowanie dostępności centrum, stworzenie dużej ilości zieleni i jednoczesne odzyskanie prawdziwej przestrzeni publicznej w samym sercu Koźmina Wielkopolskiego.
Na obecnym etapie koncepcji ostateczna forma i detal figury, mikroplacu, elementów małej architektury, pergoli oraz fontanny nie są jeszcze doprecyzowane. Przedstawione rozwiązania mają charakter koncepcyjny i pokazują przede wszystkim skalę, lokalizację, wzajemne relacje przestrzenne oraz ogólny charakter planowanego zagospodarowania.
To koncepcja, która ma być podstawą do dalszej rozmowy o Rynku – już nie tylko o liczbie miejsc parkingowych, ale o tym, jakiego centrum miasta chcemy na kolejne dziesięciolecia.
Szczegółowy opis rynku
1. Widok z lotu ptaka znad skrzyżowania ulic Farnej i Krotoszyńskiej pokazuje całościową koncepcję zagospodarowania płyty Rynku. Z tej perspektywy dobrze widoczny jest podział przestrzeni na zewnętrzny pas komunikacyjno-parkingowy oraz zielone, piesze wnętrze Rynku.
W centralnej części kompozycji znajduje się pergola nawiązująca formą do dawnego ratusza modrzewiowego, otoczona zielenią i przestrzeniami przeznaczonymi do odpoczynku oraz małej gastronomii. Dalej widoczny jest główny plac publiczny z fontanną, połączony szerokimi ciągami pieszymi z pozostałymi częściami Rynku.
Charakterystycznym elementem projektu jest duża ilość zieleni – drzew, krzewów, bylin i traw ozdobnych, która tworzy niewielkie wnętrza ogrodowe, osłania miejsca wypoczynku oraz rozdziela strefę pieszą od ruchu samochodowego. Miejsca parkingowe zostały rozmieszczone głównie przy obrzeżach płyty, dzięki czemu centrum Rynku pozostaje przestrzenią publiczną przeznaczoną przede wszystkim dla mieszkańców.
Widok dobrze pokazuje główną ideę projektu – połączenie funkcji reprezentacyjnej i rekreacyjnej Rynku z zachowaniem dużej liczby miejsc postojowych i wygodnej obsługi komunikacyjnej centrum Koźmina Wielkopolskiego.
2. Widok przedstawia fragment wnętrza Rynku skupiony wokół historycznej studni, która została zachowana i wyeksponowana jako jeden z elementów przypominających o dawnej historii tego miejsca. Studnię otacza okrągłe siedzisko, dzięki czemu zyskuje ona również współczesną funkcję użytkową i staje się miejscem krótkiego odpoczynku.
W tle widoczna jest pergola nawiązująca do dawnego ratusza modrzewiowego, częściowo porośnięta pnączami i otoczona intensywną zielenią. Całość tworzy bardziej kameralne, parkowe wnętrze w obrębie płyty Rynku.
Po prawej stronie zaplanowano strefę małej gastronomii oraz miejsca przeznaczone na ogródki gastronomiczne. Mobilny punkt gastronomiczny i możliwość ustawienia stolików pozwalają wykorzystać tę część Rynku jako przestrzeń spotkań, odpoczynku i codziennej aktywności mieszkańców.
Kompozycję uzupełniają drzewa, rabaty bylinowe, ławki oraz stylizowane oświetlenie, dzięki czemu przestrzeń zachowuje historyczny charakter, a jednocześnie otrzymuje nowe, współczesne funkcje.
3. Widok od strony pierzei południowej przedstawia wejście w centralną część Rynku, którego dominantą jest pergola nawiązująca do historycznego parteru dawnego ratusza modrzewiowego.
Przed pergolą zaplanowano otwartą przestrzeń przeznaczoną na małą gastronomię i ogródki gastronomiczne – z możliwością ustawienia stolików, krzeseł oraz mobilnych punktów gastronomicznych. Sama pergola, częściowo porośnięta pnączami, tworzy zacienione i bardziej kameralne wnętrze, które może być wykorzystywane do wypoczynku i spotkań.
Kompozycję uzupełniają duże drzewa, krzewy i nasadzenia bylinowe, dzięki którym strefa gastronomiczna zostaje naturalnie oddzielona od ruchu samochodowego i parkingów przy pierzejach. Widok pokazuje ideę stworzenia w południowej części Rynku żywej, aktywnej przestrzeni społecznej, łączącej historię miejsca z nowymi funkcjami użytkowymi.
4. Widok na plac centralny od strony pierzei zachodniej pokazuje główną, reprezentacyjną przestrzeń Rynku z fontanną umieszczoną w centralnym punkcie założenia.
Plac został zaprojektowany jako otwarta przestrzeń publiczna, przeznaczona do spotkań, odpoczynku oraz codziennego użytkowania przez mieszkańców. Wokół fontanny pozostawiono odpowiednio dużo wolnej powierzchni, dzięki czemu miejsce może pełnić również funkcję przestrzeni dla niewielkich wydarzeń, uroczystości i aktywności miejskich.
Centralny plac otaczają duże grupy zieleni – drzewa, krzewy, byliny i trawy ozdobne, które tworzą naturalne ramy kompozycyjne oraz zapewniają cień i bardziej kameralny charakter strefom wypoczynkowym. Wśród zieleni rozmieszczono ławki i miejsca do siedzenia.
Po lewej stronie w dalszym planie widoczna jest także figura św. Jana Nepomucena, natomiast po prawej fragment pergoli. Całość tworzy czytelne, zielone wnętrze miejskie, w którym fontanna stanowi główny punkt orientacyjny i centrum życia publicznego Rynku.
5. Wejście na wewnętrzny plac od strony skrzyżowania ul. Staszica i ul. Plebanka prowadzi przez szeroki, czytelny ciąg pieszy otoczony rozbudowaną zielenią.
Po obu stronach dojścia zaprojektowano miejsca do siedzenia wśród drzew, krzewów i bylin, dzięki czemu strefa wejściowa pełni nie tylko funkcję komunikacyjną, ale również wypoczynkową. Szczególnie istotne jest to z punktu widzenia osób starszych, które mogą korzystać z ławek rozmieszczonych w niewielkich odstępach i odpocząć w cieniu zieleni.
W głębi widoczna jest pergola stanowiąca jeden z głównych elementów kompozycyjnych Rynku, natomiast po prawej stronie znajdują się miejsca postojowe, częściowo odseparowane od strefy pieszej pasem zieleni.
Całość tworzy spokojne, zielone wejście do wnętrza Rynku, z wyraźnym naciskiem na komfort pieszych, dostępność oraz możliwość odpoczynku dla osób w różnym wieku.
6. Widok od strony pierzei północnej przedstawia wejście w centralną część Rynku oraz mikroplac skupiony wokół figury św. Jana Nepomucena, która stanowi ważny historyczny akcent i punkt orientacyjny w układzie przestrzennym.
Mikroplac został wkomponowany pomiędzy rozbudowane nasadzenia drzew, krzewów i bylin, tworząc bardziej kameralne miejsce odpoczynku i spotkań. W dalszej perspektywie widoczne są również pergola nawiązująca do dawnego ratusza modrzewiowego oraz główny plac z fontanną, dzięki czemu figura Nepomucena staje się elementem większej osi widokowej prowadzącej przez najważniejsze przestrzenie Rynku.
7. Widok na wejście do wnętrza Rynku od strony ul. Szkolnej i ul. Kościuszki pokazuje szeroki, reprezentacyjny ciąg pieszy prowadzący bezpośrednio w stronę centralnego placu z fontanną.
Po obu stronach dojścia zaprojektowano intensywne nasadzenia zieleni – drzewa, krzewy, byliny i trawy ozdobne, które tworzą kameralne wnętrze i ograniczają wizualnie strefy parkingowe. Wśród zieleni rozmieszczono ławki i miejsca odpoczynku, dzięki czemu dojście do centrum Rynku ma nie tylko funkcję komunikacyjną, ale również rekreacyjną.
W osi widokowej pojawia się fontanna, a w dalszym planie pergola, stanowiąca jeden z głównych elementów kompozycyjnych całego założenia. Układ prowadzi wzrok i ruch pieszy bezpośrednio do najważniejszych przestrzeni publicznych Rynku.
Widok dobrze pokazuje założenie projektu polegające na stworzeniu czytelnych, zielonych wejść do wnętrza Rynku, przyjaznych pieszym i sprzyjających odpoczynkowi wśród zieleni.
8. Widok od strony pierzei wschodniej pokazuje szerokie wejście do wnętrza Rynku, prowadzące w kierunku centralnego placu z fontanną oraz widocznej po lewej stronie pergoli nawiązującej do dawnego ratusza modrzewiowego.
Przestrzeń została ukształtowana jako zielony ciąg pieszy, otoczony dużą ilością drzew, krzewów, bylin i traw ozdobnych. Po obu stronach rozmieszczono ławki i miejsca odpoczynku, częściowo ukryte w zieleni i cieniu drzew, co ma sprzyjać spokojnemu korzystaniu z Rynku przez mieszkańców.
Widok dobrze pokazuje kontrast pomiędzy otwartą, reprezentacyjną przestrzenią placu centralnego a bardziej kameralnymi, zielonymi strefami wypoczynku. Fontanna stanowi wyraźny punkt orientacyjny, natomiast pergola zamyka kompozycję po lewej stronie.
Całość podkreśla główne założenie projektu: stworzenie czytelnego, dostępnego i silnie zazielenionego wnętrza Rynku, w którym najważniejsze przestrzenie publiczne są powiązane wygodnymi ciągami pieszymi.
9. Widok na wjazd na Rynek od strony Krotoszyna pokazuje, w jaki sposób projekt łączy funkcję komunikacyjną z nowym, silnie zazielenionym charakterem przestrzeni.
Po obu stronach jezdni rozmieszczono miejsca postojowe, dzięki czemu zachowana zostaje wygodna obsługa samochodowa centrum. Jednocześnie parkingi zostały wkomponowane pomiędzy drzewa, krzewy i rozbudowane nasadzenia, co ogranicza ich dominację w przestrzeni Rynku i pozwala zachować bardziej parkowy charakter otoczenia.
W głębi widoczna jest pergola oraz strefa małej gastronomii, stanowiące ważny punkt wejścia do wewnętrznej, pieszej części założenia. Drzewa tworzą wyraźną zieloną oprawę wjazdu i stopniowo prowadzą użytkownika od strefy komunikacyjnej do głównego wnętrza publicznego Rynku.
Widok pokazuje, że wjazd od strony Krotoszyna zachowuje swoją funkcjonalność, ale jednocześnie staje się bardziej uporządkowany, zielony i reprezentacyjny.
10.Widok z góry znad skrzyżowania ul. Kilińskiego i ul. Wiatrolika pokazuje całościowo układ funkcjonalno-przestrzenny Rynku oraz relację pomiędzy strefami parkingowymi a zielonym wnętrzem placu.
Z tej perspektywy dobrze widoczny jest obwodowy układ miejsc postojowych, rozmieszczonych przede wszystkim przy pierzejach, dzięki czemu centralna część Rynku może pełnić funkcję pieszą, rekreacyjną i reprezentacyjną.
W centrum kompozycji znajduje się pergola nawiązująca do historycznego parteru dawnego ratusza modrzewiowego, a w północnej części – główny plac z fontanną. Pomiędzy nimi zaprojektowano ciągi piesze, miejsca odpoczynku, strefę małej gastronomii oraz rozbudowane nasadzenia zieleni. Widok szczególnie dobrze pokazuje duży udział drzew, krzewów, bylin i traw ozdobnych, które tworzą kilka mniejszych, bardziej kameralnych wnętrz oraz oddzielają przestrzeń pieszą od samochodów. Całość tworzy czytelny układ: parkingi przy obrzeżach, a w środku zielone, dostępne dla pieszych serce Rynku.
11. Widok przedstawia strefę pergoli i małej gastronomii w centralnej części Rynku. Po lewej stronie dominuje pergola z arkadami, częściowo porośnięta pnączami, która tworzy zacienione i bardziej kameralne wnętrze.
Pod pergolą oraz w jej bezpośrednim sąsiedztwie zaplanowano stoliki i krzesła, dzięki czemu przestrzeń może pełnić funkcję ogródka gastronomicznego oraz miejsca spotkań i odpoczynku. Po prawej stronie widoczny jest mobilny punkt małej gastronomii, uzupełniający ofertę tej części Rynku.
Całość otoczona jest intensywną zielenią – drzewami, krzewami, bylinami i trawami ozdobnymi, które oddzielają strefę wypoczynkową od miejsc postojowych widocznych w dalszym planie.
Widok pokazuje bardziej kameralny charakter tej części założenia – miejsce przeznaczone do siedzenia, spotkań, gastronomii i odpoczynku wśród zieleni, z pergolą jako głównym elementem architektonicznym.
12. Widok na główny plac centralny Rynku pokazuje najbardziej otwartą i reprezentacyjną część całego założenia. W jego centrum znajduje się fontanna, stanowiąca naturalny punkt skupiający mieszkańców i organizujący przestrzeń placu.
Plac zaprojektowano jako miejsce codziennych spotkań, odpoczynku i aktywności rodzinnych, z dużą swobodą poruszania się pieszych. Widoczne są osoby z dziećmi, rowerzyści oraz mieszkańcy korzystający z przestrzeni w różny sposób, co podkreśla jej wielofunkcyjny charakter.
W tle znajduje się pergola nawiązująca do dawnego ratusza modrzewiowego, która domyka kompozycję placu i tworzy bardziej kameralną strefę wypoczynku. Całość otacza intensywna zieleń – drzewa, krzewy i byliny – dzięki czemu otwarty plac nie jest odizolowany, lecz stanowi serce większego, zielonego wnętrza Rynku.
To przestrzeń pomyślana jako nowe centrum życia społecznego Koźmina Wielkopolskiego – dostępne, otwarte i przyjazne dla wszystkich grup mieszkańców.
13. Widok z wnętrza pergoli pokazuje kameralną przestrzeń wypoczynkową, której charakter budują arkady, pnącza oraz zieleń przenikająca do środka założenia.
Pod pergolą i w jej bezpośrednim sąsiedztwie przewidziano stoliki i krzesła, dzięki czemu miejsce może funkcjonować jako spokojna strefa odpoczynku, spotkań oraz ogródków gastronomicznych. Otwarta konstrukcja pergoli pozwala zachować dobre powiązanie widokowe z pozostałymi częściami Rynku.
Duże drzewa i rozbudowane nasadzenia tworzą cień i poczucie osłonięcia, a pnącza prowadzone przy arkadach mają z czasem dodatkowo podkreślić ogrodowy charakter tej przestrzeni.
Widok dobrze pokazuje ideę pergoli jako miejsca półotwartego – pomiędzy architekturą a ogrodem, przeznaczonego do odpoczynku, spotkań i małej gastronomii.
14. Widok wieczorny pokazuje, jak po zmroku zmienia się charakter Rynku i jak ważnym elementem kompozycji staje się światło. Oświetlenie nie pełni tu wyłącznie funkcji użytkowej, ale również buduje nastrój i podkreśla najważniejsze elementy przestrzeni.
Pergola daje szczególnie duże możliwości aranżacyjne — jej arkady, kolumny i pnącza mogą być podświetlane punktowo lub liniowo, dzięki czemu po zmroku tworzy się bardziej kameralne, niemal scenograficzne wnętrze. Światło może wydobywać rytm architektury, fakturę materiałów i zieleń, a jednocześnie prowadzić użytkownika przez przestrzeń.
Istotną rolę odgrywa również oświetlenie drzew, rabat i ciągów pieszych, które pozwala budować głębię i tworzyć różne strefy nastroju — od bardziej reprezentacyjnych po spokojne i wypoczynkowe.
Taka przestrzeń daje duże możliwości czasowej aranżacji: wydarzeń miejskich, koncertów, jarmarków, spotkań, ogródków gastronomicznych czy iluminacji okazjonalnych. Po zmroku Rynek może więc zyskać zupełnie inny charakter — bardziej kameralny, przyjazny i atrakcyjny również poza godzinami dziennymi.
