Krótka historia Koźmina Wielkopolskiego Koźmin, jedno z najstarszych miasta Wielkopolski założone zostało w XIIIw. Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1232r. kiedy to Władysław Odonic książę wielkopolski nadał Zakonowi Templariuszy wieś Koźmin z przywilejem przeniesienia jej na prawo magdeburskie. Nadanie praw miejskich nastąpiło pomiędzy 1251 a 1283r. W latach 1312-1338 Koźmin był już bowiem miastem królewskim. W 1338r. Król Kazimierz Wielki nadał dobra koźmińskie Maćkowi Borkowicowi - późniejszemu staroście poznańskiemu, który za liczne rozboje skazany został na śmierć głodową. Z osobą Borkowica i jego śmiercią związane są liczne legendy. W kolejnych wiekach Koźmin był miastem prywatnym. Należał do możnych rodów magnackich - był własnością m.in. Hińczy z Rogowa, Górków, Przyjemskich, Sapiechów. Wiek XV i XVI to złoty okres dla Koźmina. Należał wówczas do znaczniejszych miast Wielkopolski o czym świadczy m.in. wystawienie 20 zbrojnych na wyprawę malborską w 1458r (tę samą liczbę wystawiło Gniezno, a większą spośród Wielkopolskich miast tylko Poznań i Kalisz) oraz fakt, iż w latach 1510-1560 w Akademii Krakowskim studiowało dwudziestu synów koźmińskich mieszczan. Koźminian nie zabrakło również w gronie kadry profesorskiej tej uczelni. Najsłynniejsi z nich to Benedykt - wybitny teolog i kaznodzieja króla Zygmunta Augusta oraz Łukasz z Wielkiego Koźmina - rektor tej Uczelni. W tym czasie w mieście powstały liczne cechy (pierwszy -sukienniczy w 1409r.) oraz łaźnia miejska W XVw. dla napływających dla Koźmin sukienników, założono poza murami miejskimi nowe miasto, które otrzymało nazwę Nowy Koźmin. Posiadało one odrębnego burmistrza i odrębną radę miejską. Natomiast w 1775r. ówczesna właścicielka Koźmina, Elżbieta z Branickich Sapieżyna, założyła na południowym przedmieściu Koźmina trzecie miasta zwane Koźminem Niemieckim. Również to miasto dysponowało własnymi władzami miejskimi. W 1811r. Rada Miejska Starego Koźmina w porozumieniu z pozostałymi radami, podjęła decyzję o połączeniu trzech odrębnych miasta w jedno. Niestety przypadające na XVII i XVIII w. liczne przemarsze obcych wojsk, pożary i epidemie spowodowały, iż miasto znacznie podupadło. Ponowny rozkwit miasta przypadł na drugą połowę XIXw., gdy w ciągu półwiecza liczba mieszkańców podwoiła się, by w 1910r. przekroczyć 5 tysięcy.
W tym okresie utworzono Towarzystwo Pożyczkowe (1866r.), jako jedną z pierwszych spółdzielni kredytowych w Wielkopolsce, Szkołę Ogrodniczą (1867r.). W 1875r. nastąpiło otwarcie stacji kolei żelaznej gnieźnieńsko-oleśnickiej. W 1887r. Koźmin został siedzibą powiatu, liczącego 453 km2 powierzchni i ok.28 tysięcy mieszkańców. Powiat zlikwidowano w 1932r. Koźmin był miejscem powstańczego zrywu w okresie Wiosny Ludów, (grobowiec powstańców z 1848r. znajduje się na cmentarzu w Wałkowie) a także strajku dzieci szkolnych przeciw nauczaniu religii w języku niemieckim w latach 1906-1907. Tablica upamiętniająca to ostatnie wydarzenie umieszczona jest na budynku Szkoły Podstawowej Nr 1 przy ul. Glinki. W czasie Powstania Wielkopolskiego sformułowano w Koźminie 3 kompanie, które walczyły pod Rawiczem i Zdunami. Natomiast w czasie II wojny światowej w obecnej siedzibie Państwowego Młodzieżowego Ośrodka Szkolno Wychowawczego mieściło się więzienie hitlerowskie dla kobiet. Mogiła zamęczonych więźniarek znajduje się na cmentarzu przy ul. Poznańskiej. Zapraszamy do odwiedzenia galerii zdjęć, w której można zobaczyć archiwalne zdjęcia Koźmina. | 
