Aktualności
Zarząd Towarzystwa
Historia
"Szkice Koźmińskie"
Muzeum Ziemi Koźmińskiej
"Koźmin Wlkp. - nasza mała ojczyzna"
Jubileusz 80-lecia TMKW
Zarząd Towarzystwa Miłośników Koźmina Wielkopolskiego
Kalendarium

Aktualności

Zarząd Towarzystwa

Składy Zarządu TMKW w Koźminie Wlkp.
i Oddziałów zamiejscowych Towarzystwa

Zarząd TMKW w Koźminie Wlkp. na lata 2005 - 2009
prezes - Maria Lewandowicz
wiceprezes - Marianna Rychlik
sekretarz - Bogumiła Jankowiak
skarbnik - Władysław Kręgielski
członkowie Zarządu: Andrzej Joachimiak, Bolesław Kasprzak, Grzegorz Pierzchała

Komisja Rewizyjna:
przewodniczący - Tadeusz Polowczyk
członkowie - Witosław Garsztka, Maria Ulka

Sąd Koleżeński:
przewodniczący - Michał Pietrowski
członkowie - Irena Błażejewska, Jolanta Cyunczyk, Stanisław
Jarczyński, Stanisław Sumiński

Zarząd Oddziału Poznańskiego:
prezes - Kaczmarek Henryk
wiceprezes - Kempa Eugeniusz
sekretarz - Bartkowiak Łucja
skarbnik - Błażejewska Irena
członkowie zarządu: Maleszka Stefania, Mickiewicz Zbigniew, Pawlaczyk Zofia,
Rojek Cyryla.

Komisja rewizyjna:
przewodniczący - Kobusiński Mieczysław,
członkowie: Cieszyńska-Jankiewicz Stefania, Borowski Zenon.

Sąd koleżeński:
przewodniczący - ks. kanonik Pierzchała Rafał
członkowie: Trembacz Urszula, Pawuła Gabriela.

Zarząd Oddziału Ostrowskiego:
prezes - Kotowska Irmina
wiceprezes - Gruchot Czesław
sekretarz - Przybysz Bogumiła
skarbnik - Kowalska Anna
członkowie Zarządu: Herwich Marian, Jarczyński Stanisław, Matuszak Stanisław, Weirauch Janusz
Komisja Rewizyjna:
przewodnicząca- Zofia Grzęda
członkowie - Jolanta Droszcz, Barbara Weirauch

Sąd Koleżenski:
przewodniczący - Olech Podlewski
członkowie - Eugenia Herwich, Bolesław Kowalczyk

Historia

Początki Towarzystwa sięgają roku 1921, kiedy to powołane zostało Towarzystwo Upiększania Miasta. Za zadania postawiło sobie "wszechstronną dbałość o estetykę miasta, popularyzowanie wiedzy o przeszłości, jak i kierowanie wszelkimi przejawami życia kulturalnego". Jego Prezesem został Józef Marciniec - dyrektor Szkoły Ogrodniczej i główny projektant m.in. Parku im. Powstańców Wielkopolskich i terenów zielonych wokół koźmińskiego basenu kąpielowego. Z inicjatywy Towarzystwa dokonano licznych nasadzeń drzew i krzewów na terenie miasta. Towarzystwo było również inicjatorem badań archeologicznych na koźmińskim zamku (przeprowadzonych w 1936r.) i jednym z inicjatorów budowy Pomnika Wolności (odsłoniętego 15 sierpnia 1929r.). Cykliczny charakter miały prelekcje wygłaszane przez członków Towarzystwa, a poświęcone różnym okresom z bogatej historii miasta nad Orlą.
Przerwanej przez II wojnę światową działalności Towarzystwa nie udało się wznowić bezpośrednio po jej zakończeniu. Dopiero w 1952r. powołane zostało Koźmińskie Towarzystwo Kulturalne, którego zadaniem była koordynacja działalności kulturalno-oświatowej. Jego Prezesem został Jan Wawrzyńczak historyk, autor m.in. "Kroniki miasta Koźmina" czy monografii z okazji 100 lat działalności Banku Spółdzielczego w Koźminie. Był również inicjatorem przekształcenia w 1975r. Koźmińskiego Towarzystwa Kulturalnego w Towarzystwo Miłośników Koźmina. Na przełomie lat 70-tych i 80-tych funkcje Prezesa pełnili Leonard Szczodrowski i Jan Miedziński. Działalność Towarzystwa ukierunkowana była wówczas pod kątem obchodów przypadającego w 1982r 750-lecia pierwszej wzmianki historycznej o Koźminie oraz odbudowy Pomnika Wolności.
W 1986r. po wznowieniu działalności TMK po stanie wojennym Funkcję Prezesa powierzono Michałowi Pietrowskiemu - historykowi, autorowi licznych monografii poświęconych dziejom instytucji działającym na ziemi koźmińskiej ( m.in. Ochotniczej Straży Pożarnej, harcerstwa, Banku Spółdzielczego, szkół w zamku).
Przełom lat 80-tych i 90-tych wprowadził znaczne ożywienie działalności Towarzystwa. W 1988r. Towarzystwo we współpracy z Urzędem Miasta i Gminy zaczęło wydawać "Szkice Koźmińskie" półrocznik przybliżający historię miasta, jego zabytków i biografie postaci związanych z ziemią koźmińską. Więcej o "Szkicach Koźmińskich" - [kliknij]
Również w roku 1988 w baszcie zamku otwarto pierwsze dwie izby Muzeum Ziemi Koźmińskiej. Obecnie Muzeum posiada 5 izb, w tym odrestaurowaną izbę renesansową z II poł. XVIw. ze wspaniałym kominkiem kutym w piaskowcu. Więcej o Muzeum - [kliknij]
W roku 1990 powstał Oddział Poznański, a dwa lata później Ostrowski TMK. Za swą działalność Towarzystwo otrzymało liczne nagrody i wyróżnienia, m.in. nagrodę specjalną Ministra Kultury i Sztuki za szczególne dokonania w regionalnych towarzystwach kultury w 1991r. oraz medal "Za Zasługi dla Kultury w Wielkopolsce" przyznany przez Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne przy okazji obchodzonego w 2001r. jubileuszu 80-lecia istnienia. Więcej o jubileuszu - [kliknij]
W 1997r. Towarzystwo zgodnie z obowiązującą od 1 stycznia 1997r. administracyjną nazwą miasta (Koźmin Wlkp.) przyjmuje nazwę Towarzystwo Miłośników Koźmina Wielkopolskiego.
W 2000r. grupa osób skupionych w Towarzystwie przygotowała podręcznik do edukacji regionalnej "Koźmin Wlkp. - nasza mała ojczyzna". Wydana przez koźmiński samorząd książka stała się jedną z pierwszych tego typu pozycji w Polsce. Uroczysta promocja książki nastąpiła podczas sesji popularnonaukowej poświęconej edukacji regionalnej. Więcej o podręczniku oraz sesji popularnonaukowej - [kliknij]
Rok 2001 był dla Towarzystwa rokiem jubileuszu 80-lecia istnienia. Główne uroczystości miały miejsce 2 czerwca i stały się okazją do uhonorowania Towarzystwa Medalem za Zasługi dla Kultury w Wielkopolsce przyznanym przez Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne. Rok jubileuszowy upamiętniono również okolicznościowym wydawnictwem książkowym - "80 lat Towarzystwa Miłośników Koźmina Wlkp." - Więcej o obchodach jubileuszu i książce - [kliknij]
17 listopada 2001r. odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze. Towarzystwa. Podsumowano na nim bogatą w wydarzenia kadencję 1997-2001 oraz dokonano wyboru władz Towarzystwa na lata 2001-2005. Funkcję Prezesa powierzono ponownie dr Michałowi Pietrowskiemu. Zarząd Towarzystwa - [kliknij]
Obecnie Towarzystwo wraz z dwoma oddziałami liczy około 200 członków. Podstawową formą działalności Towarzystwa są kwartalne zebrania członków, na których wygłaszane są prelekcje dotyczące zarówno przeszłości jak i dnia dzisiejszego Koźmina Wlkp. i okolic. Ponadto członkowie Towarzystwa aktywnie uczestniczą w rozmaitych spotkaniach regionalistów. Tematykę regionalną propagują wśród młodzieży organizując corocznie podczas Dni Koźmina Wlkp. konkursy o tematyce historycznej.
W obecnym czasie finalizowane są prace nad wydaniem monografii Koźmina Wlkp. i okolic.
Więcej o historii Towarzystwa - Zobacz: Kalendarium - [kliknij]

"Szkice Koźmińskie"

Półrocznik wydawany od 1988r . przez Towarzystwo Miłośników Koźmina Wlkp. oraz Urząd Miasta i Gminy Koźmin Wlkp. Przygotowywany przez zespół redakcyjny pod przewodnictwem dr Michała Pietrowskiego. Periodyk przybliża historię miasta, jego obiektów oraz związane z nim postacie.

Adres redakcji: ul. Zamkowa 1, 63-720 Koźmin Wlkp. tel. (0-prefix-62) 7216-828,
fax (0-prefix-62) 7216-756, e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Muzeum Ziemi Koźmińskiej

Muzeum otwarte jest w każdą środę w godz. 16.00-18.00 oraz w jedną niedzielę miesiąca (po uprzednim ogłoszeniu w Echu Koźmina" ) . Dla grup istnieje również możliwość zwiedzenia Muzeum w innych godzinach, po uprzednim ustaleniu terminu z opiekunem Muzeum - dr Michałem Pietrowskim.
Adres Muzeum:
ul. Zamkowa 1, 63-720 Koźmin Wlkp., tel. (0-prefix-62) 7216-828.

Muzeum Ziemi Koźmińskiej otwarte zostało 22 grudnia 1988r. z okazji wojewódzkich obchodów 70 Rocznicy Powstania Wielkopolskiego w Koźminie. Składało się wówczas z dwóch izb. Obecnie Muzeum składa się z 5 izb:

Sala renesansowa w wieży zamkowej - z kominkiem z piaskowca i wystrojem z XVIw., odrestaurowana w 2000r. W sali umieszczono portrety Łukasza z Wielkiego Koźmina (1370-1412, autora słynnych Kazań Gnieźnieńskich spisanych w języku polskim) oraz Benedykta z Koźmina (1497-1559, profesora Uniwersytetu Krakowskiego, poety polsko-łacińskiego, którego talent zabłysnął w poemacie weselnym na ślub Joachima II, margrabiego brandeburskiego z Jadwigą, córką Zygmunta Starego w 1535r. ). Ponadto w sali znajdują się kopie portretów trumiennych Andrzeja, Aleksandra i Władysława Przyjemskich oraz burmistrza koźmińskiego z XVIIw. - Grzegorza Faudrowskiego.
Ciekawie prezentuje się serwantka z czasów Księstwa Warszawskiego.

Sala poświęcona dziejom miasta i organizacjom społecznym.
Zgromadzono w niej księgi miejskie, pieczęcie, eksponaty dotyczące Powstania Wielkopolskiego i Wiosny Ludów, Harcerstwa Koźmińskiego, Chóru im. Czesława Czypickiego, Bractwa Kurkowego.
Do ciekawostek należy także zbiór egzemplarzy prasy koźmińskiej i pojedynczych eksponatów związanych z ludnością żydowską w Koźminie. Ciekawie prezentują przywileje Starego i Nowego Koźmina. Pierwszy to przywilej Aleksandra Przyjemskiego dla mieszkańców Nowego Koźmina z 1684r. Drugi to przywilej Jana Kazimierza Sapiechy dla mieszkańców Starego Koźmina z 1722r. Przywilej opatrzony jest pieczęcią Sapiechów "Lis" umieszczoną w metalowej puszce, zawieszonej na zielonej wstędze.

Sala poświęcona dziejom Koźmina w czasie II wojny światowej, czasom powojennym oraz organizacjom społecznym.
Do ciekawszych należą zbiory dotyczące Sokoła Koźmińskiego, Ochotniczej Straży Pożarnej, Banku Spółdzielczego, Związku Hallerczyków. W sali można zobaczyć obrazy przedstawiające zamek w różnych epokach. Na uwagę zasługuje też zbiór sztandarów.

Sala poświęcona współpracy między Koźminem Wlkp. a holenderską gminą Made en Drimmelen. Gromadzone są w niej eksponaty ilustrujące ponad 10-letnią współpracę na różnych płaszczyznach.

Izba Pamięci i Tradycji Szkół w zamku koźmińskim.
Zgromadzone są w niej eksponaty dotyczące następujących szkół: Seminarium Nauczycielskiego, Szkoły Ogrodniczej, Szkoły Rolniczej Zimowej, Technikum Rachunkowości Rolnej, Zespołu Szkół Rolniczych. Na uwagę zasługuje zbiór maszyn do pisania.

"Koźmin Wielkopolski - nasza mała ojczyzna"

Książka przygotowana została przez zespół autorów skupionych w Towarzystwie Miłośników Koźmina Wlkp. pod redakcją dr Michała Pietrowskiego, a wydana przez Samorząd Miasta i Gminy w 10-tą rocznicę jego odrodzenia. Stanowi materiał pomocniczy do realizacji ścieżki edukacji regionalnej z zakresu historii, geografii i przyrody. Jest jedną z pierwszych tego typu publikacji w Polsce.

Publikacja składa się z kilku części:
1. "Ziemia Koźmińska w dziejach Polski i Europy". Część ta zawiera 81 tekstów źródłowych opisujących dzieje Koźmina i okolic od czasów najdawniejszych po współczesne". Każdy tekst źródłowy zakończony jest zadaniami o rozmaitej skali trudności.
2. "Koźmin Wlkp. i okolice na tle dziejów Europy, Polski i Wielkopolski". Opracowane chronologicznie (wg wieków) tabele ukazują dzieje regionu na tle wydarzeń w Wielkopolsce, Polsce i Europie.
3. "Legendy i podania ziemi koźmińskiej". Na trzecią część książki składa się 10 legend i podań z kolorowymi ilustracjami dr Radosława Barka.
4. "Środowisko geograficzne ziemi koźmińskiej". W tej części przedstawiono położenie geograficzne, ukształtowanie terenu , florę i faunę ziemi koźmińskiej, stan i ochronę środowiska przyrodniczego. Scharakteryzowano również środowisko społeczno-gospodarcze, kulturalno-oświatowe oraz walory turystyczne. Uzupełnieniem tej części są ćwiczenia i słownik pojęć geograficznych.
Książka zawiera również liczne fotografie, szkice, tablice ( m.in. właścicieli zamku koźmińskiego), mapy (miasta, gminy oraz historyczna mapa powiatu koźmińskiego z okresu międzywojennego) oraz bibliografię.

Promocji książki i edukacji regionalnej poświęcona została sesja popularnonaukowa zorganizowana w dniu 23.09.2000r. przez Towarzystwo oraz Zarząd Miasta i Gminy Koźmin Wlkp. W trakcie sesji wygłoszono trzy wykłady:
- "Regionalizm wielkopolski wczoraj i dziś" - prof. dr hab. Barbara Wysocka,
- "Historia wokół nas - czyli jak poznawać dzieje małej ojczyzny" - mgr Lech Moryksiewicz,
- "Edukacja regionalna jedną z form działalności Towarzystwa Miłośników Koźmina Wlkp." - dr Michał Pietrowski.
Ponadto część geograficzną podręcznika i sposoby zbierania materiałów scharakteryzowały jej autorki - Dobrochna Kasprzak i Anna Ranke. W trakcie sesji wystąpili również przedstawiciele Wojewody Wielkopolskiego, Marszałka Województwa Wielkopolskiego i Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Szersza relacja w: Echo Koźmina nr 10 z 2000r., Szkice Koźmińskie nr 26

Jubileusz 80-lecia TMKW

Rok 2001 był dla Towarzystwa rokiem jubileuszu 80-lecia istnienia. Główne uroczystości miały miejsce 2 czerwca i rozpoczęły się mszą św. w kościele farnym. Kolejną odsłonę stanowiło uroczyste spotkanie w sali widowiskowo-kinowej "Mieszko". Wzięli w nim udział m.in. Marszałek Województwa Wielkopolskiego, Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Wielkopolskiego oraz liczni przedstawiciele organizacji samorządowych i towarzystw regionalnych. Prezes TMKW w przemówieniu "80 lat Towarzystwa Miłośników Koźmina Wielkopolskiego" przedstawił dzieje Towarzystwa od 1921r. do czasów współczesnych. Omówił również działalność wydawniczą Towarzystwa oraz działalność Muzeum Ziemi Koźmińskiej.
Jubileusz stał się okazją do uhonorowania Towarzystwa medalem "Za Zasługi dla Kultury w Wielkopolsce" przyznanym przez Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne. Wiceprezes Oddziału Poznańskiego TMKW Aleksander Wesołowski uhonorowany został medalem "Zasłużony dla Ziemi Koźmińskiej" nadanym przez Radę Miejską.
Kolejnymi punktami uroczystości było otwarcie wystawy "Pastele, krajobrazy bliskie i dalekie" dr Radosława Barka oraz koncert zespołu akordeonistów z Kotlina. Uroczystości zakończyło spotkanie towarzyskie w auli koźmińskiego zamku i wspólne zwiedzanie Muzeum Ziemi Koźmińskiej. Z okazji jubileuszu Rejonowy Urząd Poczty w Kaliszu wydał kartkę okolicznościową w nakładzie 5 tys. egzemplarzy.

Rok jubileuszowy upamiętniono również okolicznościowym wydawnictwem książkowym - "80 lat Towarzystwa Miłośników Koźmina Wlkp." Książka zawiera:
- wstęp "Z okazji Jubileuszu"
- "Z dziejów TMKW w latach 1921-1996 - Kalendarium",
- "Towarzystwo Miłośników Koźmina Wlkp. w latach 1996-2001",
- "Oddział Poznański TMKW - Kalendarium za lata 1996-2000",
- "Oddział Ostrowski TMKW - Kalendarium za okres od 24.10.1996r. do 7.05.2001r."
- "Tematyka zebrań TMKW w latach 1986-2001",
- sprawozdania z uroczystości jubileuszów 70-lecia i 75-lecia TMKW,
- "Spis Zarządu i członków TMKW w roku jubileuszu 80-lecia."
- wykazy Zarządów i członków Oddziałów Poznańskiego i Ostrowskiego w roku jubileuszu 80-lecia,
- informacje nt. prasy koźmińskiej ( "Szkice Koźmińskie", "Echo Koźmina", "Goniec Koźmiński")
- "Muzeum Ziemi Koźmińskiej"
- "Komitet Organizacyjny Jubileuszu 80-lecia TMKW"
Publikację wzbogacono licznymi fotografiami przedstawiającymi główne obiekty Koźmina Wlkp., ekspozycje Muzeum oraz ważniejsze wydarzenia z działalności TMKW.
Szersza relacja w: Echo Koźmina nr 6 z 2001r., Szkice Koźmińskie nr 27

Zarząd Towarzystwa Miłośników Koźmina Wielkopolskiego

- Maria Lewandowicz - prezes (od 1.02.2005r.)
- Władysław Kręgielski - skarbnik,
- Jolanta Skrzypczak - sekretarz,
- Bolesław Kasprzak, Kazimierz Wałęsa, Grzegorz Pierzchała - członkowie
Prezesi Oddziałów:
- Poznański - Cyryla Rojek
- Ostrowski - Stanisław Jarczyński

Kalendarium